ಶ್ರೀಃ ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮಃ ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮಃ ಶ್ರೀಮದ್ವರವರಮುನಯೇ ನಮಃ ಶ್ರೀವಾನಾಚಲ ಮಹಾಮುನಯೇ ನಮಃ
ಅನಿರುದ್ಧನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪುತ್ರ. ಇವನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರನಾಗಿದ್ದನು. ಬಾಣಾಸುರನು ಮಹಾಬಲಿಯ ನೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನು. ಇವನು ಶೋಣಿತಪುರವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಬಾಣಾಸುರನ ಮಗಳಾದ ಉಷೆ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಬಯಸಿ, ಅವನನ್ನು ಗಾಂಧರ್ವ ವಿವಾಹವಾದಳು. ಇದರಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಬಾಣನು ಅವರನ್ನು ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ನಾವೀಗ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆನಂದಿಸೋಣ.
ಬಾಣಾಸುರನು ರುದ್ರನ (ಶಿವನ) ಪರಮ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳಿದ್ದವು. ಒಮ್ಮೆ ರುದ್ರನು ಆನಂದದಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬಾಣನು ಮೃದಂಗವನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ನುಡಿಸಿ ರುದ್ರನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಿದನು. ಬಾಣನು ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಾನು ಬಂದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ರುದ್ರನು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟನು.
ಒಂದು ದಿನ ಬಾಣನ ಮಗಳು ಉಷೆ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಸುಂದರ ಪುರುಷನನ್ನು ಕಂಡಳು. ಅವಳು ತಕ್ಷಣ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಶುರುಮಾಡಿದಳು. ಆದರೆ ಅವನು ಯಾರೆಂದು ತಿಳಿಯದ ಕಾರಣ ದುಃಖಿತಳಾದಳು. ಅವಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳ ಸಖಿ ಚಿತ್ರಲೇಖೆ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಳು. ಅವಳಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಗಳಿದ್ದವು. ಅವಳು ಸುಂದರವಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಉಷೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಚಿತ್ರಲೇಖೆ ಮೊದಲು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮುಂತಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಳು, ಆದರೆ ಉಷೆ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಳು. ಉಷೆ ಅದು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ ಆದರೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದಳು. ನಂತರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದಳು. ಉಷೆ ಅದು ಇನ್ನೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದಳು. ಕೊನೆಗೆ ಅನಿರುದ್ಧನ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಿದಾಗ, ಉಷೆ ಇದೇ ಅವನು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು. ತಕ್ಷಣವೇ ಚಿತ್ರಲೇಖೆ ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ತೆರಳಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಮಂಚದ ಸಮೇತ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಉಷೆಯ ಅಂತಃಪುರಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಉಷೆ ತನ್ನ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧನು ಅವಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಅವರು ತಕ್ಷಣ ವಿವಾಹವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಆನಂದದಿಂದಿರಲಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಉಷೆಯ ದಾಸಿಯರು ಬಾಣಾಸುರನಿಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದರು. ಅವನು ತಕ್ಷಣ ಬಂದು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು. ಕೋಪಗೊಂಡ ಬಾಣನು ನಾಗಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಾಕಿದನು.
ಇತ್ತ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರುದ್ಧನ ಕಾಣೆಯಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ನಾರದರು ಬಂದು ಅನಿರುದ್ಧನು ಶೋಣಿತಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ತಕ್ಷಣ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಶೋಣಿತಪುರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
ಕೃಷ್ಣನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಬಾಣನು ರುದ್ರನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಂದನು. ಆದರೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಯಾದವರ ಪರಾಕ್ರಮದ ಮುಂದೆ ಅವರು ನಿಲ್ಲಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ರುದ್ರ, ದುರ್ಗೆ, ಸ್ಕಂದ (ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ), ಜ್ವರ ದೇವತೆ ಮುಂತಾದವರು ಸೋತು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು. ಕೃಷ್ಣನು ಬಾಣಾಸುರನ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಬಾಣಾಸುರನು ತನ್ನ ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ರುದ್ರನು ಮರಳಿ ಬಂದು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಿದನು.
ನಂತರ, ಬಾಣನು ಉಷೆ ಮತ್ತು ಅನಿರುದ್ಧರನ್ನು ಅನೇಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.
ಆಳ್ವಾರರು ಈ ‘ಬಾಣಾಸುರ ವಧೆ’ (ಬಾಣಾಸುರನ ಗರ್ವ ಭಂಗ) ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ:
ಪೆರಿಯಾಳ್ವಾರರು ತಮ್ಮ ‘ತಿರುಪ್ಪಲ್ಲಾಂಡು’ವಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: “ಮಾಯಪ್ ಪೊರು ಪಡೈ ವಾಳನೈ ಆಯಿರಮ್ ತೋಳುಮ್…” (ರಾಕ್ಷಸನಾದ ಬಾಣಾಸುರನ ಸಾವಿರ ಭುಜಗಳಿಂದ ರಕ್ತವು ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಾವು ಪಲ್ಲಾಂಡು (ಮಂಗಳಾಶಾಸನ) ಹಾಡೋಣ).
ಪೇಯಾಳ್ವಾರರು ತಮ್ಮ ‘ಮೂನ್ರಾಮ್ ತಿರುವಂದಾದಿ’ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಮಗನ್ ಒರುವರ್ಕ್ಕಲ್ಲಾದ ಮಾಮೇನಿ ಮಾಯನ್…” (ಓ ಮನಸ್ಸೇ! ಯಾರಿಗೂ ಮಗನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದ್ಭುತ ದಿವ್ಯರೂಪ ಮತ್ತು ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೃಷ್ಣನು ವಸುದೇವನಿಗೆ ಮಗನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿದನು; ಅವನ ಮಗನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪುತ್ರ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಬಾಣಾಸುರನು ಸೆರೆಹಿಡಿದನು; ಆ ಕೃಷ್ಣನು ಬಾಣನ ಭುಜಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು, ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ನೆನೆಯು).
ತಿರುಮಳಿಸೈ ಆಳ್ವಾರರು ತಮ್ಮ ‘ತಿರುಚ್ಚಂದವಿರುತ್ತಮ್’ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: “ಮೋಡಿಯೋಡು ಇಲಚ್ಚೈಯಾಯ ಸಾಬಮ್…” (ಸಾತ್ವಿಕ ಜನರು ದೂರವಿಡುವ ದುರ್ಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಮುಕ್ಕಣ್ಣನಾದ ರುದ್ರನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದನು; ಸರ್ವಕಾರಣನಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ರುದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ಸೈನ್ಯವು ಓಡಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬಾಣನ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು; ಇಂತಹ ಕೃಷ್ಣನ ದೇವಸ್ಥಾನವೇ ಜಲಾವೃತವಾದ ಶ್ರೀರಂಗಂ).
ನಮ್ಮಾಳ್ವಾರರು ತಮ್ಮ ‘ತಿರುವಾಯ್ಮೊಳಿ’ಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: “ಪರಿವಿನ್ರಿ ವಾಣನೈಕ್ ಕಾತ್ತುಮೆನ್ರು…” (ಅಂದು ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗಾಗಿ ಬಂದಾಗ, ತ್ರಿಪುರಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದ್ದ ರುದ್ರನು, “ನಾನು ಬಾಣಾಸುರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ತನ್ನ ಮಗ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ದೇವಸೇನಾಧಿಪತಿ) ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆದುರಾಗಿ ನಿಂತನು; ಆದರೆ ಗೋಪಾಲಕನ ವೇಷದಲ್ಲಿದ್ದ, ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರಧಾರಿಯಾದ, ಗರುಡಾರೂಢನಾದ ಮಾಯಾವಿ ಕೃಷ್ಣನು ಅವರನ್ನು “ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲಾರೆವು” ಎಂದು ಓಡಿಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರನ್ನು ಎಂದೂ ಕೈಬಿಡದ ಆ ಎಂಪೆರುಮಾನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದುಃಖವಿಲ್ಲ).
ತಿರುಮಂಗೈ ಆಳ್ವಾರರು ತಮ್ಮ ‘ಪೆರಿಯ ತಿರುಮಡಲ್’ನಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ: “ಸೂಳ್ಕಡಲುಳ್ ಪೊನ್ನಗರಮ್ ಸೆಟ್ರ…” (ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿದ್ದ ಹಿರಣ್ಯಪುರದ ಅಸುರರನ್ನು ಕೊಂದು ‘ಪುರಂದರ’ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಬಾಣಾಸುರ; ಅವನ ಮಗಳು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಸೌಂದರ್ಯವತಿ ಉಷೆ; ತನ್ನ ಸಖಿ ಚಿತ್ರಲೇಖೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಮಣಿಪರ್ವತದಂತಹ ಭುಜಗಳುಳ್ಳ, ತುಳಸಿ ಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಅನಿರುದ್ಧನನ್ನು ಸೇರಿ ಅಪಾರ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದಳು).
ಈ ಲೀಲೆಯ ಸಾರಾಂಶ:
- ಭಗವಂತನನ್ನು ಎದುರು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತರಾಗಿ ಇರುವುದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
- ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ರಜೋ ಮತ್ತು ತಮೋ ಗುಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅವರು ಭಗವಂತನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
- ಭಗವಂತನು ಹಿಂದೆ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಅವನ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲದೆ ಉಷೆಯು ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ದುಃಖಿಸಬಾರದು. ಈ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಬಾಣಾಸುರನ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯದೆ, ಅವನ ಸಾವಿರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದವುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು.
ಅನುವಾದ – ಅಡಿಯೇನ್ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್
ಪುರಾವೆ ಓದುವಿಕೆ – ಅಡಿಯೇನ್ ಹೇಮಲತಾ ರಾಜನ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸಿ
ಮೂಲ – https://granthams.koyil.org/2023/10/16/krishna-leela-40-english/
ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ – https://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮೇಯಮ್ (ಗುರಿ) – https://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಮ್ (ಗ್ರಂಥಗಳು) – https://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಬೋಧಕರು) – https://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಎಜುಕೇಶನ್ / ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ – https://pillai.koyil.org