ಶ್ರೀಃ ಶ್ರೀಮತೇ ಶಠಕೋಪಾಯ ನಮಃ ಶ್ರೀಮತೇ ರಾಮಾನುಜಾಯ ನಮಃ ಶ್ರೀಮದ್ವರವರಮುನಯೇ ನಮಃ ಶ್ರೀವಾನಾಚಲ ಮಹಾಮುನಯೇ ನಮಃ
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯೋಧರಾದ ದ್ರೋಣರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು. ದ್ರೋಣರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಗನಾದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ವ್ಯಾಮೋಹವಿತ್ತು. ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಮರಣಹೊಂದಿದರೆ, ದ್ರೋಣರು ತಾನಾಗಿಯೇ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕೃಷ್ಣನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವುಳ್ಳ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ‘ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಂದು, ದ್ರೋಣರಿಗೆ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನೇ ಸತ್ತನೆಂದು ನಂಬಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
ಆ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಭೀಮನು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಎಂಬ ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಂದು, ತಾನು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನನ್ನು ಕೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ದ್ರೋಣರಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ದ್ರೋಣರು ಆತಂಕಗೊಂಡರಾದರೂ, ಧರ್ಮರಾಯನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಬಾಯಿಂದ ಆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿಯುವವನಾದ್ದರಿಂದ, ದ್ರೋಣರು ಅವನ ಮಾತನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಂಬುತ್ತಿದ್ದರು. ದ್ರೋಣರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ, “ಹೌದು, ಇದು ಸತ್ಯ ” ಎಂದು (ಆನೆಯ ಸಾವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ) ಹೇಳಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ದ್ರೋಣರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಕೂಡಲೇ ದ್ರುಪದನ ಮಗನಾದ ದೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ದ್ರೋಣರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದ್ರೋಣರ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು.
ತಂದೆಯ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಕೋಪ ಬಂದು, ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ‘ನಾರಾಯಣಾಸ್ತ್ರ’ವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದನು. ಆ ಅಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಸೂಚಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಆ ಅಸ್ತ್ರವು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಏನೂ ಹಾನಿ ಮಾಡದೆ ಶಾಂತವಾಯಿತು.
ನಂತರ, ಕರ್ಣನು ಕೌರವ ಸೇನೆಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದನು. ಅವನು ಪಾಂಡವರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದನು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಭೀಮನು ದುಶ್ಯಾಸನನನ್ನು ಕೊಂದು ಅವನ ರಕ್ತವನ್ನು ದ್ರೌಪದಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ದ್ರೌಪದಿಯು ಆ ರಕ್ತವನ್ನು ತನ್ನ ಕೂದಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಪೂರೈಸಿದಳು.
ಕೃಷ್ಣನ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ಕುಂತಿಯು ಕರ್ಣನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನೆಂಬ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲದಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದಳು. ಆಗ ಕರ್ಣನು, ತಾನು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಾತುಕೊಟ್ಟನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕರ್ಣನು ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಹತನಾದನು.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನದಂದು ಭೀಮ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನರ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಗದಾಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. ದುರ್ಯೋಧನನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹರಿಸುವಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಭೀಮನಿಗೆ ಸನ್ನೆ ಮಾಡಿದನು. ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡ ಭೀಮನು, ದುರ್ಯೋಧನನ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದು ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ತದನಂತರ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಪಾಂಡವರ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಉಪ-ಪಾಂಡವರನ್ನು (ಪಾಂಡವರ ಐದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು) ಪಾಂಡವರೆಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಕೊಂದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಕೌರವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಬಹುತೇಕ ಯೋಧರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು.
ನಮ್ಮಾಳ್ವಾರ್ ತಮ್ಮ ‘ತಿರುವಾಯ್ಮೊಳಿ’ಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಈ ಅದ್ಭುತ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪಾಶುರದ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ: “ತೀರ್ಪ್ಪಾರೈ ಯಾಮ್ ಇನಿ ಎಂಗನಮ್ ನಾಡುದುಮ್? ಅನ್ನೈಮೀರ್! ಓರ್ಪ್ಪಾಲ್ ಇವ್ವೊಣ್ಣುದಲ್ ಉಟ್ರ ನಲ್ ನೋಯ್ ಇದು ತೇರಿನೋಮ್ ಪೋರ್ಪ್ಪಾಗು ತಾನ್ ಸೆಯ್ದು ಅನ್ರೈವರೈ ವೆಲ್ವಿತ್ತ ಮಾಯಪ್ಪೋರ್ತ್ ತೇರ್ಪ್ಪಾಗನಾರ್ಕ್ಕು ಇವಳ್ ಸಿಂದೈ ತುಳಾಯ್ತ್ ತಿಸೈಕ್ಕಿನ್ರದೇ”
(ಇದರ ಅರ್ಥ: [ಗೆಳತಿಯು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ] ಓ ತಾಯೇ! ಇವಳ (ಪರಾಂಕುಶ ನಾಯಕಿಯ) ರೋಗವು ಗುಣವಾಗದಿದ್ದ ಮೇಲೆ, ಇನ್ನು ಇದನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವವರನ್ನು ನಾವು ಎಲ್ಲಿ ಹುಡುಕೋಣ? ಈಗ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ಸುಂದರವಾದ ಹಣೆಯುಳ್ಳ ಈ ಕನ್ಯೆಯು ಒಂದು ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಅಂದು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ರಥಕ್ಕೆ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನಿಂತವನ ಕುರಿತೇ ಇವಳ ಹೃದಯವು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇವಳು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ; ಅಂದು ಯುದ್ಧದ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಕೃಷ್ಣನು, ಮಾಯಾ ಯುದ್ಧದ ಮೂಲಕ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿ, ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ನಿಂತು ಆ ಐವರು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟನು).
ಈ ಲೀಲೆಯ ಸಾರಾಂಶ:
- ಕೃಷ್ಣನು ಪಾಂಡವರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ನಿಂತು, ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಈ ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಇಳಿಸಿದನು.
- ದ್ರೌಪದಿಯ ದುಃಖವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಅವನು ಈ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಯಾರಾದರೂ ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಪಚಾರ ಅಥವಾ ತೊಂದರೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅಂತಹವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಭಗವಂತನು ಎಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಅನುವಾದ – ಅಡಿಯೇನ್ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸನ್
ಪುರಾವೆ ಓದುವಿಕೆ – ಅಡಿಯೇನ್ ಹೇಮಲತಾ ರಾಜನ್ ರಾಮಾನುಜ ದಾಸಿ
ಮೂಲ – https://granthams.koyil.org/2023/11/01/krishna-leela-56-english/
ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ – https://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮೇಯಮ್ (ಗುರಿ) – https://koyil.org
ಪ್ರಮಾಣಮ್ (ಗ್ರಂಥಗಳು) – https://granthams.koyil.org
ಪ್ರಮಾತಾ (ಬೋಧಕರು) – https://acharyas.koyil.org
ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಎಜುಕೇಶನ್ / ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ – https://pillai.koyil.org